CUMHURİYETE SALDIRMANIN DAYANILMAZ HAFİFLİĞİ

Başbakan'ın zamanında Anadolu'da yaşayan farklı din ve etnisiteye mensup yurttaşlarımızın şu ve ya bu şekilde, tehcir ederek ya da ayrılmaya teşvik ederek, hatta başka yol bırakmayarak, bu coğrafyadan ayrılmalarının arkasında yatan zihniyete “faşist” adını koyarak telaffuz etmesini, birçok sağgörülü insanın olumlu karşılanmasını asla yadırgamıyorum. Hatta Sn. Başbakanımın birçok kere, hem de şahsı işaret ederek “Ya sev ya terk et!” dediğini hatırladığımdan, bu tespiti ile “dün dündür bugün bugündür” felsefesini benimsediğini de pek kafaya takmıyorum. Ancak bir ülkenin liderinin öz eleştiri adına zücaciye dükkanına girmiş fil gibi her şeyi kırıp dökmesine de bir anlam veremiyorum.

Birçok kişi geçmişte ülkemizde birçok acı olayın yaşandığını zaten kabul etmektedir. Birçok kişi yurdu bir şekilde terk eden veya ettirilen bu insanları özlüyor olabilir. Ancak onları başka sebeplerden; örneğin benim atalarımın ki aralarında bu azınlıklardan gelinleri olmasına rağmen, bir gece köylerini terk etmek zorunda bırakıldıkları ve yıllarca süren bir göçebe hayata zorla sürüldükleri için, özlemeyenler de olabilir. Farklı görüşlerin olması da muhtemeldir. Kaldı ki hangi ülkenin geçmişine bakarsanız bakın, bu gün insanlık ayıbı olarak nitelendireceğiniz birçok olay bulursunuz. Hatta Ermenistan’a bakın, bir taraftan soykırıma uğradığını iddia edip ağlayıp sızlanırken, bir taraftan Karabağ’da en şerefsiz katliamı dünyanın gözü önünde gerçekleştirmedi mi? Hesap soran oldu mu? Ya da, Alman Başbakanı Merkel’in “geçmişteki faşist zihniyetin” diye başlayan bir cümlesini duydunuz mu? Peki biz neden iki de bir geçmişi sorgulayıp duruyoruz? Yoksa, Cumhuriyeti kuranlar ve bu güne getirenlerle ilgili bir sıkıntı mı var?

Bakın Ahmet Taner KIŞLALI 8 mart 1992de Cumhuriyet gazetesinde yayınlanan “M.Kemal’e saldırmanın dayanılmaz hafifliği” isimli makalesinde ne yazıyor.

“Eğer Türkiye’de bir din devleti kurmak istiyorsanız M.Kemal’e saldırmanız elbette ki tutarlıdır. Eğer Türkiye’nin bir bölgesini ayırıp ırkçı bir devlet kurmak peşindeyseniz M.Kemal’e saldırmanın elbette tutarlı bir yanı vardır. Ama “çağı yakalama” arayışında görünürken aynı şeyi yapmaya kalkarsanız; belki – her garip şeyi yapanlara olduğu gibi- bazı dikkatleri üzerinize çekersiniz ama inandırıcı olamazsınız.

Bir bakıyorsunuz Kültür Bakanını temsilen açık oturuma katılan bir sayın konuşmacı Kemalizm’in Batı Avrupa’nın totaliter ideolojilerinin etkisi altında kaldığını söylüyor.(Çekinmese faşistlikle suçlayacak)…

…Mustafa Kemal’i bilimsel olarak değerlendirebilmenin yöntemi açık: Hangi koşullardaydı? Ne yapmak istiyordu? Ne yaptı? Sonuç ne oldu? Hangi koşullarda yola çıktığını biliyoruz. Ne yapmak istediğini ise, en kıt zekalıların bile, yanlış anlayamayacağı kadar açık söylemiş. “ Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir. Biz Cumhuriyeti kurduk, on yaşını doldururken demokrasinin bütün gereklerini sırası geldikçe uygulamaya konmalıdır… Demokrasi maddi refah meselesi değildir. Böyle bir nazariyat vatandaşların siyasi hürriyet ihtiyacını uyutmayı amaçlar. Bir ulusu oluşturan bireylerin her çeşit özgürlüğü güven altında bulunmalıdır.”

Neler yapmış? Hiçbir şeyin devletin dışında olmadığı faşizmin yükselme döneminde bile Türk Dil ve Tarih Kurumlarını siyasi iktidarın etkisinden uzak, bağımsız bir yapıda oluşturmuş, totaliter bir kültürden demokratik bir kültüre geçiş için büyük çaba harcamış. Dışarıda olmayan çoğulculuğu tek partinin içinde adeta özendirmiş. “Devletçilik” resmi ideoloji iken özel sektör ve liberalizm savunucuları partinin ve devletin en üst kademelerine kadar yükselmişler, parti içinde bir kanat oluşturmuşlar…Peki açtığı yol –tüm ihanetlere karşın- nereye varmış? Eksikleri, yanlışları olsa da hiçbir Müslüman ülkede var olmayan bir demokrasiye.”

Dikkat ederseniz o gün yazılan makaledeki M. Kemal kelimelerinin yerine özdeşi olan Cumhuriyet kelimelerini koyduğunuz zaman, değiştim diye piyasaya çıkıp iş yapanların madrabazlıkları ortaya çıkar. Aslında değişen bir şey yoktur. Bu ülkede Cumhuriyeti ve M. Kemal’i, eleştirerek, küçük düşürmeye çalışarak bir şeyler yapacağını zanneden, sadrazam torunlarının büyük bir yanılgı içinde olduklarını tarih gösterecektir. Acı olan ise aydın insanlarımızın günün koşulları içinde özeleştiri yapıldığı düşüncesi ile sessiz kalmalarıdır.

Siyasette METAMORFOZ

Araştırıldığı zaman anlamı “İçten gelen bir etki ile uygun çevre şartlarında, bir canlının halinde, karakterinde, bir eşyanın biçiminde görüntüsünde meydana gelen değişiklik” yani kısaca “değişim” olarak ifade edilen Metamorfozun, canlılar üzerindeki etkisinin genellikle olumlu yönde olduğu düşünülürse de, işin içine insanoğlu girince, özellikle kimsesizlerin kimi olsun diye halkın gönül verip görevlendirdiği insanoğlunda ne kadar ters bir etki yarattığını, medyada izliyor ve artık şaşırmıyoruz.

Neden? Çünkü tanıma göre, ellerinde değil. İçlerinde var olan, dürtücü bir etki, uygun bir çevre bulunca atağa geçiyor ve artık engellenemez bir hal alıyor. Şahıs bu evrede, kendini allameyi cihan zannetmeye başlıyor ki buna, halk arasında kısaca değişen şahsın “BİB” hali yani “dışkısında inci bulmuş hali” deniyor. Bu safhada metamorfoza uğrayan bazı siyasetçiler örneğin kendi ülkesini rahatlıkla küçümseyip onu bu makamlara getiren Cumhuriyeti faşist sayabiliyor. Bu durumu kanıksayan normal vatandaş ise “insanoğlu nankördür, sıkıştımı direk yediği tencereye yapar” der ve olayı unutur.

BİB halindeki siyasetçiyi, bu konumundan uzaklaştırmanın tek çaresi ise çevreyi değiştirmektir. Yani seçimlerde gereğini yapmaktır. Çevre değişince genellikle bu şahıslar “EDK” yani “Eşekten düşmüş karpuz evresine” girerler. Genellikle seçimlerin ardından “ kendilerini evren gibi sonsuz, zanneden bu yüce insanlar” EDK evresini çok yoğun yaşarlar. Bu evrede bu şahıslar, bunalım içindedirler bir süre insan içine çıkamazlar. Hatta seçim sonuçlarını bile evlerinde televizyondan öğrenirler. Bunlar hakkında, görevinden azledilir azledilmez yüzlerce dava açılır. Başlarlar mahkeme mahkeme dolaşmaya, tazminat ödemeye. Hatta bazılarının cezaevlerinde yattığı bile söylenir. Bu durumların başına gelebileceğini önceden fark edip, kendine çekidüzen verenleri, yani kısaca ehven-i şer olanlarını ise bu asil millet daha sonra “Ombudsman” yapar ki elimizde örnekleri mevcuttur.

Yukarda söz konusu ettiğim örnekler artık alışkanlık yaptığından olağan sayılanlarıdır. Ancak olumlu metamorfoza uğradıklarını, değiştiklerini iddia ederek kerize yatan özgün örnekleri de görmüyor değiliz. Örneğin uyanık bir DTP’li milletvekilinin birlik beraberlikten bahsederken birden bire aba altından bile değil, direk sopasını göstermesi bu günlerin en sık rastlanan örneğidir. Adam diyor ki; “1 Hazirana kadar ateşkes ilan edildi, elinizi çabuk tutun.” Hikâyeye bakar mısınız? Ateşkes ilan etmişler. Bu fırsatı kaçırmamalıymışız. Hem de bizim ülkemizde hala varlığını sürdüren illegal bir terör örgütünün meclisteki temsilcileri olduğunu açık açık ilan eden bu muhteremlerle. Ne isterlerse vermeliymişiz, kırk bin kişi ölmüş bir o kadar daha ölmesinmiş.

Sizi seviyoruz, sizi dinliyoruz ve dinlerken o tatlı gülücüklerinizin ve tehditlerinizin ardında “yusuf – yusuf” eden yanlarınız olduğunu da biliyoruz, ama söyler misiniz dünyanın neresinde bir terör örgütü ile masaya oturmuş bir ülke var. Dünyanın neresinde ülkenin başbakanını bazı illere sokmamak için halkı terörize eden, bu duyguyu yaratmak için direk TBMM içinden propaganda yapan bir parti var? Önce sizlerin silahlarınızı bırakıp dağdan inmeniz gerekmiyor mu? Öptüm sizi. Neymiş değişmişmiş. Anlaşılan bunların BİB evreleri uzun sürdü.

İki emekli parkta oturmuş güvercinlere yem veriyor bir yandan da sohbet ediyorlarmış. Birincisi; “Şu güvercinleri ne zaman görsem siyasetçileri hatırlıyorum.” Demiş. Diğer emekli “ Neden?” diye sorunca, “Baksana yerde dolaşırlarken elimizden yiyorlar, havalanınca kafamıza pisliyorlar.

İşte siyasetçinin metamorfozu da bu.

SEN İSTEDİĞİN KADAR MERAK ET!

Ülkemizde merak deyince anında, akla gelen bir takım olumsuz özdeyişler varsa da, pek aldırmamak gerekir. Çünkü merak kelimesinin esas anlamı “hayret ettiğimiz durumların içeriğini anlama güdüsü ” olarak ifade edilir. Meraklı ise toplumumuzda “her şeyi anlamak, bilmek istediği için, başına devamlı iş açan, problem insan” anlamına gelir. Oysa özellikle bilim dünyasında, meraklı insanlar çok önemlidir. Çünkü merakı olmayan araştırıcıların, bilimsel bir problemin farkına varması ve o problemleri tespit edip, çözüm üretmesi mümkün değildir.

Her neyse aslında anlatmak istediğim, merak kelimesinin anlam ve öneminden çok, meraklıların eylemleri üzerine. Bu noktada meraklı insanların, toplumsal yaşama olan olumlu katkısını da yadsımamak gerekir. Meraklı insanlar sayesinde gözden kaçan eksik ve yanlış toplumsal tutum ve davranışlar duyarlı yönetimlerde, yasaların izin verdiği düzeylere çekilir. Gelgelelim ülkemizde bu tip insanların, “hayret ettikleri bir durumun nasıl gerçekleştiğini” anlayabilmek için, müracaat edebileceği bir “çözüm merci” bile yoktur. Zaten bu tür davranan duyarlı insanların, toplumumuzda bir nevi müfteri olarak değerlendirilmesi yüzünden bu tür müracaatlara, pek de kulak asılmaz.

Örneğin, Konyaaltı sahil yolunu, çıkan her fırtına denize alır, yol kapanır, belediye de periyodik olarak yolu tamir eder, yazın kullanıma açardı. Artık müptelası olduğumuz bu iş için, her yıl yüklü miktarda bir para ve enerji bu yola serilirdi. Bu kez köklü bir çözümün üretildiği kanaatindeyim. Bu yüzden bu projeyi üreten arkadaşlara teşekkür ederken, yapılan dalgakıranın boyutlarının ve gücünün nasıl bir bilimsel çalışma sonucu belirlendiğini özetleyen bir panonun, inşaat alanına konmasının, “toplumu önemsemenin bir göstergesi olarak” gerektiğini de belirtmeden geçemeyeceğim. Bu önemlidir. Çünkü neticede masraf vatandaşın cebinden çıkmaktadır ve bunun ne için harcandığının halka arzı kadar doğal bir şey olamaz. Yetkililer inşallah bu duyarlılığı gösterirler?

Yine meraklı insanların hayret ettikleri ve nasıl gerçekleştiğini sorguladıkları bir basit örnek daha vereceğim. Söz konusu olan yer, Sakarya Bulvarı üzerinde, Anadolu Lisesinin hemen dibinde. Bir zamanlar küçücük, sevimli bir büfe olan bu yapının, sadece içten gelen bir dürtü ile nasıl olup da, dört başı mamur bir birahanemsitrak lokantaya dönüştüğüne akıl erdirmek mümkün değildir. Büfenin geçirdiği metamorfoz inanılmazdır. Devamlı evren gibi genişlemektedir… Önünden her gün Başkanların, Müdürlerin, Zabıta memurlarının, Okul aile birliği üyelerinin geçtiği bir yerde bir hata olması pek olası gözükmese de, merak işte..

Yine birçok semt ve caddede kaldırımların ortasına konan ve yaya geçişini ciddi şekilde engelleyen ekmek büfelerinin neden daha uygun yerlere alınmadığı da merak konusu. Gelgelelim arayan soran olmadığı gibi şöyle bir gezip “Yahu bu kadar da olur mu?” diyen bir yetkili gören var mı?

Sen istediğin kadar merak et…

“Bre beyinsizler siz bu haltı niye yediniz?”

Aziz Nesin’in bir hikayesi vardı. Kısaca, köyün ağası traktörünü kasabaya doğru keyifli keyifli sürerken, yürüyerek kasabaya giden bir köylüyü yanına bindirmiş. Güle oynaya giderlerken köylünün iltifatlarından havalara giren ağa “ Sana bu traktörü veririm ama bir şartım var” demiş. Köylü “neymiş o ağam”. Bu sırada önlerinden bir sığır sürüsü gidiyormuş. Ağa daha buharı tüten bir tezek yığınını işaret edip, “Ye şunu tamam” demiş. Köylü hiç duraksamadan traktörden atlayıp tezeği avuç avuç yemiş. Bunu hiç beklemeyen ağa çaresiz, sözünü tutup traktörü köylüye vermiş. Akşamüzeri dönerken bu kez köylü ağayı alıp köye götürüyormuş ki, ağanın yaptığını kendine yediremeyen köylü yolda bir tezek yığını görünce nasıl olsa yemez deyip, “ağam şu tezeği ye traktörü geri vereyim” demiş. Der demez de ağa arabadan atlayıp tezeği yalayıp yutmuş. Tabii traktör yeniden el değiştirmiş. Köye girerlerken ikisinin de ağzında, tezeğin iğrenç tadı varmış. Ve…Birbirlerine bakıp sormuşlar “Yahu biz bu haltı niye yedik?”.
Mardin’de gerçekleştirilen utanç verici katliamın sonucu da hikayedeki gibidir.
Bilge Köyü’nde 47 kişinin katledildiği korkunç olayın sebepleri ise muhteliftir ve adamına göre bukalemun gibi renk değiştirmektedir. Alabalık çiftlikleri, terör yüzünden göçen köylülerden kalan toprakların paylaşımı, aileye giren korucu maaşı adedi, hamile bırakılan bir hatun, beşikte kertilen bir kız, berdel ve daha neler, neler… Sayılan etkenlerin köydeki dengeleri, akrabalar arasında bile alt üst ettiği düşünülebilir. Ancak Tv”de dünyayı seyreden bu insanların da, yeni dünya düzenine özlem duyması, paranın her şey, akrabalık bağlarının ise hikaye olduğunu anlamış olması bizi şaşırtmamalıdır. Bu olay Bal tutan parmağını yalar anlayışının yukardan aşağıya, aile bağlarının, yardımlaşmanın çok sıkı olduğunu düşündüğümüz kırsalda bile kabul gördüğünün,kısacası ötekileştirilmenin başarısıdır.
Uzatmayalım, bu olayda birbirine akraba ailelerden biri, diğerini temizlersek hepsini alırız, tüm dertlerimiz biter. Nasıl olsa idam kalktı. Birimiz suçu üstlenir diğerleri onu ömür boyu besler deyip bu haltı yemişlerdir… Bu kadar basit midir? Evet bakmayın siz yapılan açık oturumlara…Gayet basit ve mümkündür. Şöyle ki; fakirlik, rezillik, işsizlik, terör korkusu diz boyu. Okul, sinema, camii hatta cadde sokak hak getire, arayan soran, eğitim yok ama silah var… Bu fakirlikten, rezillikten kurtulmak için bu eğitimsiz, dar ufuklu insanlar neler yapmazlar ki. Cehalet, ve yoksulluk, her kötülüğün anasıdır.
Ve maalesef, bizden daha fakir ülkelere yardımlar yapan devletimiz kendi vatandaşını ihmal ettiği müddetçe ömür boyu beslemek için daha çok, bebek katillerimiz olacaktır.
Burada bir tespiti de yapmak gerekir. Bizim gibi “saldım çayıra Mevlâm kayıra” felsefesi ile yönetilen bir ülkelerde, idam tek caydırıcı cezadır. İnsanlar hapiste yatmayı göze alabilir fakat ölmeyi göze alamazlar. Bu ülkede idam kalkmamalıydı. Sadece hangi suçlardan idam olunacağı düzenlenmeliydi. Yeni anayasadan bahsedilmeye başlanmışken şimdiden duyurulur. Bak bu Amerika’dan esinlenerek yapılabilir.
Bu geri kalmışlık, bölünmüşlük ve ailelerin içine bile sızan husumetten, kıskançlıktan, nemalanmakta olanlar ise gün gibi meydandadır. Ki onlar, yani pkk ve onun meclisteki uzantıları, 26/06/1993 Mardin Koyunlu köyünde (1çocuk, 4 kadın ,3 erkek), 05/07/1993 Erzincan, Kemaliye, Başbağlar Köyünde,( 5 Kadın, 27 erkek), 29/09/1993 Batman, Kozluk, Beşkonak Köyü, Serikan mezrasında ( 2 çocuk, 4 Kadın, 1 erkek), 04/10/1993 Siirt, Şirvan, Daltepe köyünde ( 10 çocuk, 7 kadın, 16 erkek), 21/01/1994 Mardin’in , Savur Ormancık ve Akyürek köylerinde, ( 10 çocuk, 6 kadın, 4 erkek), 24/07/1995 Van, Gürpınar, Atabinen Köyünde,( 3 Erkek, 6 Kadın, 3 Çocuk) olduğu gibi yaptıkları nice katliamlarla ortaya çıkmasına sebep oldukları, koruculuk sisteminin kaldırılması için derhal kampanya başlatmışlardır. Böylece her durumdan avanta çıkaran bu insan müsfetteleri el altından askeri suçlayıp kendilerini “sütten çıkmış kaşık” haline getirmeye çalışmaktadırlar. Böylece bölgede daha rahat at oynatabileceklerini düşünerek zevkten dört köşe olmaktadırlar.
Her neyse şimdi olan oldu fakat ortada sadece ölenler yok. Ölenler ölmüş, katiller içeri tıkılmıştır. Esas acı çekecek olanlar ise kalanlardır. Canilerin hapisten çıkmaları söz konusu olmadığına göre, ardlarında bıraktıkları ve belki de olaydan hiç haberi olmayanlara, çocuklara ne olacak.Malûm kimse anasını, babasını akrabasını kendi seçemez. Onlar yersiz yurtsuz aç sefil köylerinden ayrılmak zorunda kaldılar. Ölenlerin çocukları devletin koruması altına alınırken onlardan bahseden yok. Ebeveynlerinin yarattığı vahşet yüzünden hayatı sönecek bu çaresiz, bu masum çocuklar için de devletin yapacağı bir şeyler olmalıdır.
Evet soruyorum “Bre beyinsizler siz bu haltı niye yediniz?”

“Bugün git yarın gel…Hatta hiç gelme” yaklaşımı

Daha önce yayınlanan bir makalemde “devleti, hatalara engel olmak yerine, önce neredeyse hata yapmaya teşvik eden, sonra da biriken hataların suç haline gelmesini sağlayan, bir cadı haline getiren nedir?” diye sormuştum. Bunun üzerine yazılarımı takip eden bazı dostlar bu ithamın biraz ağır kaçtığını, devletin daha doğrusu devletin kurum ve görevlilerini böyle suçlamanın pek insaflı olmadığı konusunda beni uyarmışlardı.

Niyetimin beklentilerimi ifade etmenin dışında bir maksadı olmadığı açıktır. Kaldı ki bu eleştirilerin vatandaşın sosyal yaşamdaki görevlerine aymazlığını aklamaya yetmediğinin de bilincindeyim. Ancak elimde net bir örnek var. Belki bu sayede herhalde meramımı daha iyi anlatabilirim.

Bir vatandaş Antalya Sakarya Bulvarı üzerindeki yaya kaldırımda günlerdir park halinde duran bir minibüsü emniyete şikayet ediyor. Aradan birkaç gün geçtikten sonra e mail adresine şöyle bir cevap geliyor.

“Sayın vatandaşımız Internet sitesindeki şikayet…e-posta adresine gönderdiğiniz 23.04.2009 tarihli elektronik posta mesajınız incelenmiş olup, gerekli çalışmalar yapılmak üzere ilgili Şube Müdürlüğüne gönderilmiştir. Duyarlı bir vatandaş olarak bilgi ve gördüklerinizi bizlerle paylaştığınız için teşekkür eder, Bilgilerinize sunar, mutlu ve huzurlu günler dileriz. Emniyet Müdürlüğü Basın ve Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü” Ne beklersiniz. Birkaç gün içinde bir trafik polisi gidecek ve günlerdir orada duran bu aracı çektirecek.

Hayır. Henüz bir arayan soran yok. AB’nin kapılarını zorluyoruz muşuz ama(!) “Bugün git yarın gel…Hatta hiç gelme” uygulaması devam ediyor. Üstelik araç sahibi baktım bugün de aracının arka lastikleri altına, park ettiği kaldırımdan söktüğü kaldırım taşlarını koymuş yani temelli yerleşmiş. Bir süre sonra, geceleri köfte ekmek satmaya (!) başlarsa hiç şaşmamak gerekir. Adam işi biliyor, nasıl olsa arayan yok, soran yok. İsteyen dilediği yeri işgal edebilir. Taktir edersiniz ki, bu tür konularda zaten vatandaşın pek de sesi soluğu çıkmaz. Yaygın anlayışla başını derde sokmak istemez. Buna rağmen böyle bir müracaat karşısında, Devletin Emniyet gücünün, sorumlu vatandaşın şikayetini “baştan savıp”, bir aracı kaldıramaması hakikaten üzücüdür.

Diğer taraftan bu güne, yani 5 mayıs 2009’a kadar ortada sadece bir hata vardı. Yanlış yere park yani bir başka deyişle kamu malını geçici olarak bir işgal söz konusu idi, oysa bugün aracın sahibi kaldırım taşlarını da söktü yani kamu malına zarar vermeye başladı. Artık oradan gece geçen bir vatandaşın ayağını burkması da söz konusu, hayal gücünüze göre daha ileri senaryolar da. Yani devlet, yapılan bir hataya müdahil olmadığı için, vatandaşının daha büyük suç işlemesine, göz göre göre sebep oluyor. İşte eleştirimiz de bunadır.

Öte yandan büyüklerimiz, otokontrolün yani vatandaşın vatandaşlık görevlerini yapmasının öneminden bahsederken, ülkemizde insanların neden hallerinden pek şikayetçi olmadıklarını herhalde bu örnekten anlayacaklardır. Oysa, belki de çıkarı engellenen kişiler tarafından, en azından rahatsız edilmesi muhtemel olan bir duyarlı vatandaşın, şikayetinin dikkate alınması, önemsenmesi, diğer vatandaşlarda da bu duygunun gelişmesinde olumlu katkıları olacaktır.

Öyleyse Devlet kurumlarının, vatandaşın şikayetine karşı “Bugün git yarın gel…Hatta hiç gelme” yaklaşımı, daha duyarlı davranışlar ile bir an önce değiştirilmelidir.

Kim bilir belki de, plajların, ormanların, parkların, her türden ortak kullanım alanının çöplüklere dönmesini engelleyecek ilaç da budur. Ne dersiniz.?