REFERANDUM; DIŞI DA, İÇİ DE, BİZİ YAKAR.Latince kökenli olan Referandum kelimesi genelde bir yasanın kabulü veya çok önemli bazı konularda halkın iradesini belirlemek amacıyla yapılan oylamadır. Referandumlar halkın iradesini, yürütmeye doğrudan yansıtması ile her ne kadar, demokrasi'nin güzel bir örneği olarak kabul edilse de, demokrasilerin “kültürlü toplumların yönetim şekli” olduğunu da unutmamak gerekir. Öyleyse “referandumlar önemlidir, önemlidir de”, demokrasiyi herkesin farklı algıladığı bizim gibi toplumlarda “referandumda ne sorulacağı ve referanduma ne kadar ihtiyaç olduğunun tespiti, çok daha önemlidir.”
Bu günlerde tartışmaya açılan “referandum” ile ilgili tüm girişimlerin, siviller hazırlayınca sanki tüm yanlışlarından arınacak bir Anayasa’nın yapılmasını kolaylaştıracak eylemlerin önünü açma hazırlığı olduğu malumdur. Özellikle, “değiştirilemez ve değiştirilmesi dahi teklif edilemez olduğu” 4. madde ile vurgulanmış, T.C. Anayasasının ilk üç maddesinin de “yeri ve zamanı gelince” ellenebilmesine olanak sağlayacak düzenlemeler hedeftedir. Bugün ağzını açanın “30 yıllık darbe ürünü Anayasa” diyerek küçümsediği 1982 Anayasasının da bir zamanlar bir referandum ile yürürlüğe girdiği unutulmamalıdır. Üstelik, bu Anayasaya göre belirlenen, fakat kağıt üstünde kalan, uygulanmayan, esnetilen yasa hükümleri ve mahkeme kararlarını hatırlarsak, “Babayasa” yapsan ne olacak. Kaldı ki, Anayasanın değişmesini isteyen hukuk adamı ve siyasetçilerde, anayasa yapacak kadar bilgi birikimi ve uzak görüş olsa bile, tartışma ve uzlaşma geleneği yoktur.
Bakınız, Türkiye’de ilk referandum, 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinin ardından 1961 Anayasası için yapıldı. 9 Temmuz halkoylaması ile 1961 Anayasası, % 61.7 "evet" oyuyla kabul edildi. Türkiye ikinci kez 1980 askeri müdahalesinin ardından hazırlanan 1982 Anayasası için 7 Kasım 1982’de referanduma gitti. Halkoylamasına, 18 milyon 885 bin 488 seçmen katıldı. 17 milyon 215 bin 559 seçmen "kabul" (yüzde 91.37), 1982 Anayasası, sonuçların açıklanmasıyla 9 Kasım 1982’de yürürlüğe girdi. Halkın iradesi ise işte irade… %91,37 kabul oyu, daha ne olsun? Eğer önceki referandumlarda aldatıldıysak, bu kez daha da kısa bir dönem tartışmaya açılacak olan konularda, yeniden aldatılmayacağımızı kim garanti edebilir. Eminim ki; “referandumcu uyanıklar”, okumayan, araştırmayan, tartışmayan halkımızı, Abdi İPEKÇİ’nin tetikçisi bir meczubu Ankara Caddelerinde eskortlarla tur attıran basiretsiz yöneticilerimizi ve bir katili “kahraman” yapan medyamızı gördükçe; “referanduma sunarak” kafaya koydukları operasyonları yönetmenin çok daha kolay olacağını, çok iyi biliyordur. Demek ki, halkın her verdiği kararın, doğru olup olmayacağı da tartışılmalıdır.Kaldı ki, kültürlü olduğunu inkar edemeyeceğimiz bir toplum olan, İsviçre’de yapılan referandum sonucunda % 57,5 çoğunlukla “camilere minare yapılması”, yani en basitinden Müslümanların ibadethanelerini istedikleri gibi düzenleyebilme özgürlükleri engellenmiştir. Demek ki sadece kültürlü olmak da yetmiyor, başka etkenler de referandumun sonucunu etkileyebiliyor. Öyleyse, öyle her konuyu halka sunma eyleminin pek de masum bir davranış olacağı söylenemez.
Malum Nasrettin Hoca’nın bir kuş hikayesi vardır. Hoca bir gün yolda kanadı kırık bir leylek bulur. Bakar, bakar… Kuş desen kuş ama hiç de kuşa pek benzemiyor. Biraz bacaklarından biraz gagasından keser, şöyle geriye çekilir, bir bakış atar ve “Hah şimdi kuşa benzedin.” Der. Der de, leylek çoktan “leylekler cennetini” boylamıştır. Neticede “referandum “ iyidir iyidir de… Bakarsın dışı da, içi de, bizi yakar….



