Birçok şekilde ifade edilmesine karşın bugün kabul edilen “ hak ” tanımı; hukuk tarafından korunan ve bu korumadan yararlanılması ferdin iradesine bırakılan menfaat olarak ifade edilmektedir. Örneğin kamu hukukundan doğan haklardan olan seçme seçilme, kamu görevi alabilme gibi haklarımız vardır ve devlet bunları garanti ederken, bu haklardan yararlanıp yararlanmama ferdin iradesine bırakılır.
Demokrasi farklılıkları kabul eden ve saygı gösteren siyasi bir sistem olduğuna göre, demokratik bir devlet olmanın en önemli koşulu, vatandaşlık haklarının tanınmasıdır. Bunları; sosyal, ekonomik ve siyasal haklar olarak sınıflandırabiliriz. Bu haklar, anayasalarla düzenlenip güvence altına alınırlar. Bu haklar sayesinde, kişilerin özgür, eşit ve sosyal güvenlik içinde olması sağlanır. Vatandaşlık hakları Anayasamızın “Temel Haklar ve Ödevler” kısmında belirlenerek güvence altına alınmıştır. Örneğin; Eğitim ve öğrenim hakkı: Anayasamızın 42.maddesinde düzenlenmiştir. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu ve devlet okullarında parasızdır. Devlet ayrıca parasal olanakları yeterli olmayan öğrenciler için burslar sağlayıp gerekli yardımları yapar. Özel öğretime gereksinimi olanlar için bile gerekli önlemleri alır. Nasıl yurttaşın devletine karşı bazı vazifeleri varsa bu da devletin mesuliyeti altındadır.
Özgürlük ise, hiçbir kısıtlama ve sınırlamaya bağlı olmaksızın düşünme davranma durumu yani hürriyet-bağımsızlık-serbestlik olarak tanımlanabilir. Örnek vermemiz gerekirse vatandaşın seyahat hürriyeti vardır. Dolayısıyla vatandaş ülkesi içinde istediği yere seyahat edebilir. Eğer, anayasamızın 23. maddesi seyahat hürriyeti (özgürlüğü) değil de seyahat hakkı olsaydı devletin vatandaşını istediği yere, istediği zaman, belki de evinden alıp götürmesi gerekirdi ki, işte nüans budur.
Her ne kadar iki kavram da sınırsız ve kısıtlamasız bir yaşamı garantileyen kavramlarsa da ulusların kozmopolit yapısı yani etnik ve inanç kökenleri farklı bireylerden oluşması, anayasalarda hepsinin ortak çıkarlarına uygun olan ve insan hakları evrensel beyannamesinden esinlenerek düzenlenen, “yurttaş temel hak ve ödevleri” diye isimlendirilen manzumenin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Anayasalarda esas olarak böyle bir metnin varlığı, yurttaş hak ve özgürlüklerini, ister istemez kısıtlamaktadır. Çünkü üniter devletlerin anayasaları, “farklılıkları yumuşatmak, ulusu oluşturan değişik grupları ortak paydada buluşturmak”, esası üzerinde oluşturulur. Aslına bakarsak bu, hak ve özgürlükleri sınırlayan bir durumdur ve entegrasyon diye isimlendirilir ki, “zaman içinde vatandaşların toplumla bütünleşmesini sağlayan prensipler dizini ”olarak tanımlanabilir.
Bizim Anayasamızın 3. maddesi “Türkiye devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür” derken, üniter bir devlet olduğunu zaten göstermektedir. Öyleyse, ulusu oluşturan her etnik veya inanç grubu, eğer bu devletin üyesi olmayı içine sindirebiliyorsa, kafasına göre iki de bir, hak ve özgürlük adı altında taleplerde bulunması akıl dışıdır. Çünkü hiç kimse, hiçbir demokratik anayasadan veya devletten, vatandaşları arasındaki farklılıkları kalıcı kılacak, kurumlaştıracak isteklerde bulunamaz.
Ancak vatandaşlardan, zaman zaman özgürlüklerinin arttırılması talepleri gelebilir. Örneğin; vatandaşların anadillerini öğrenme, geliştirme gibi. Devletin görevi onlara, ana dillerini öğrenmelerini kolaylaştıracak olanakları sağlamaktır. Talep sahiplerinin ana dillerini öğrenebilecekleri özel dershaneler, Amerikan Kültür Dernekleri gibi dernekler kurmalarının hiçbir mahsuru yoktur. Fakat devletten, kendi kurumunda herhangibir etnik grubun dili ile yayın yapmasını, bireyleri arasındaki dil farklılığını daha da derinleştirmesini ve kendi bünyesinde kurumlaştırmasını bekleyemezsiniz. Çünkü devletin böyle bir mesuliyeti yoktur. Üstelik taleplerin bizim ülkemiz gibi yetmiş farklı etnik ve inanç grubundan oluşan bir ülkenin vatandaşlarından geldiği düşünülürse, devleti yönetenlerin bu tür taleplere “Vatandaşımın hakkı” anlayışı ile yaklaşması, sadece farklılıkları derinleştirir ki, bunun üniter bir devlette, hangi sorunları doğuracağını kestirmek için ulema olmaya gerek yoktur. Elimizi verirken kolumuzu kaptırma durumu, yetersiz ve yeteneksiz siyasetçilerimizin işte bu kıyakçı tutumlarından doğmaktadır.
Devletin görevi toplumu kucaklamak, ortak değerlerde birleştirip ayakta tutmaktır. Bu da ancak demokrasinin gereği olan özgürlüklerin, sırası ve yeri geldikçe ve gecikmeden arttırılması ve genişletilmesi ile mümkün olur.
Son söz, “ Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir. Biz Cumhuriyeti kurduk, on yaşını doldururken demokrasinin bütün gereklerini sırası geldikçe uygulamaya konmalıdır… Demokrasi maddi refah meselesi değildir. Böyle bir nazariyat vatandaşların siyasi hürriyet ihtiyacını uyutmayı amaçlar. Bir ulusu oluşturan bireylerin her çeşit özgürlüğü güven altında bulunmalıdır.” Bilin bakalım bu sözü kim söylemiş.
Demokrasi farklılıkları kabul eden ve saygı gösteren siyasi bir sistem olduğuna göre, demokratik bir devlet olmanın en önemli koşulu, vatandaşlık haklarının tanınmasıdır. Bunları; sosyal, ekonomik ve siyasal haklar olarak sınıflandırabiliriz. Bu haklar, anayasalarla düzenlenip güvence altına alınırlar. Bu haklar sayesinde, kişilerin özgür, eşit ve sosyal güvenlik içinde olması sağlanır. Vatandaşlık hakları Anayasamızın “Temel Haklar ve Ödevler” kısmında belirlenerek güvence altına alınmıştır. Örneğin; Eğitim ve öğrenim hakkı: Anayasamızın 42.maddesinde düzenlenmiştir. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu ve devlet okullarında parasızdır. Devlet ayrıca parasal olanakları yeterli olmayan öğrenciler için burslar sağlayıp gerekli yardımları yapar. Özel öğretime gereksinimi olanlar için bile gerekli önlemleri alır. Nasıl yurttaşın devletine karşı bazı vazifeleri varsa bu da devletin mesuliyeti altındadır.
Özgürlük ise, hiçbir kısıtlama ve sınırlamaya bağlı olmaksızın düşünme davranma durumu yani hürriyet-bağımsızlık-serbestlik olarak tanımlanabilir. Örnek vermemiz gerekirse vatandaşın seyahat hürriyeti vardır. Dolayısıyla vatandaş ülkesi içinde istediği yere seyahat edebilir. Eğer, anayasamızın 23. maddesi seyahat hürriyeti (özgürlüğü) değil de seyahat hakkı olsaydı devletin vatandaşını istediği yere, istediği zaman, belki de evinden alıp götürmesi gerekirdi ki, işte nüans budur.
Her ne kadar iki kavram da sınırsız ve kısıtlamasız bir yaşamı garantileyen kavramlarsa da ulusların kozmopolit yapısı yani etnik ve inanç kökenleri farklı bireylerden oluşması, anayasalarda hepsinin ortak çıkarlarına uygun olan ve insan hakları evrensel beyannamesinden esinlenerek düzenlenen, “yurttaş temel hak ve ödevleri” diye isimlendirilen manzumenin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Anayasalarda esas olarak böyle bir metnin varlığı, yurttaş hak ve özgürlüklerini, ister istemez kısıtlamaktadır. Çünkü üniter devletlerin anayasaları, “farklılıkları yumuşatmak, ulusu oluşturan değişik grupları ortak paydada buluşturmak”, esası üzerinde oluşturulur. Aslına bakarsak bu, hak ve özgürlükleri sınırlayan bir durumdur ve entegrasyon diye isimlendirilir ki, “zaman içinde vatandaşların toplumla bütünleşmesini sağlayan prensipler dizini ”olarak tanımlanabilir.
Bizim Anayasamızın 3. maddesi “Türkiye devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür” derken, üniter bir devlet olduğunu zaten göstermektedir. Öyleyse, ulusu oluşturan her etnik veya inanç grubu, eğer bu devletin üyesi olmayı içine sindirebiliyorsa, kafasına göre iki de bir, hak ve özgürlük adı altında taleplerde bulunması akıl dışıdır. Çünkü hiç kimse, hiçbir demokratik anayasadan veya devletten, vatandaşları arasındaki farklılıkları kalıcı kılacak, kurumlaştıracak isteklerde bulunamaz.
Ancak vatandaşlardan, zaman zaman özgürlüklerinin arttırılması talepleri gelebilir. Örneğin; vatandaşların anadillerini öğrenme, geliştirme gibi. Devletin görevi onlara, ana dillerini öğrenmelerini kolaylaştıracak olanakları sağlamaktır. Talep sahiplerinin ana dillerini öğrenebilecekleri özel dershaneler, Amerikan Kültür Dernekleri gibi dernekler kurmalarının hiçbir mahsuru yoktur. Fakat devletten, kendi kurumunda herhangibir etnik grubun dili ile yayın yapmasını, bireyleri arasındaki dil farklılığını daha da derinleştirmesini ve kendi bünyesinde kurumlaştırmasını bekleyemezsiniz. Çünkü devletin böyle bir mesuliyeti yoktur. Üstelik taleplerin bizim ülkemiz gibi yetmiş farklı etnik ve inanç grubundan oluşan bir ülkenin vatandaşlarından geldiği düşünülürse, devleti yönetenlerin bu tür taleplere “Vatandaşımın hakkı” anlayışı ile yaklaşması, sadece farklılıkları derinleştirir ki, bunun üniter bir devlette, hangi sorunları doğuracağını kestirmek için ulema olmaya gerek yoktur. Elimizi verirken kolumuzu kaptırma durumu, yetersiz ve yeteneksiz siyasetçilerimizin işte bu kıyakçı tutumlarından doğmaktadır.
Devletin görevi toplumu kucaklamak, ortak değerlerde birleştirip ayakta tutmaktır. Bu da ancak demokrasinin gereği olan özgürlüklerin, sırası ve yeri geldikçe ve gecikmeden arttırılması ve genişletilmesi ile mümkün olur.
Son söz, “ Cumhuriyet rejimi demek, demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir. Biz Cumhuriyeti kurduk, on yaşını doldururken demokrasinin bütün gereklerini sırası geldikçe uygulamaya konmalıdır… Demokrasi maddi refah meselesi değildir. Böyle bir nazariyat vatandaşların siyasi hürriyet ihtiyacını uyutmayı amaçlar. Bir ulusu oluşturan bireylerin her çeşit özgürlüğü güven altında bulunmalıdır.” Bilin bakalım bu sözü kim söylemiş.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder