Gökyüzünden gelen hayat, dağlardan, akarsulara, vadilere, ormanlara pompalanır… Akarsular, belli bir coğrafyaya “hayat” veren kan damarlarıdır. Yaşam ve medeniyet akarsular boyunca doğar ve gelişir. Gelgelelim bu gün; Anadolu’nun kan damarlarına yaşama can veren su kaynaklarımıza, akıl almaz bir müdahale söz konusudur. Bu müdahale maalesef insanoğlunun yararına olduğu bilinen HES’ler aracılığı ile yapılmaktadır.
***
Bir zamanlar, elzem olan enerji gereksinimimizi karşılama amaçlı baraj inşaatları sırasında, bir propaganda özdeyişi bile icat edilmişti… “Su akar Türk bakar…” O günkü iktidar da; bu günkü iktidar bu günkü gibi; “Biz bakmıyor yararlanıyoruz” diyordu… Aslında, “bir tek su zerresinin dahi ekosistemde boşa akmadığı” nasıl bilimsel bir gerçekse, küçük ölçekli hidroelektrik santrallerinin de, nehirlerde önemli bir tahribatının olmadığı bilinir. Hatta bilimsel bir yaklaşımla, küçük ölçekli HES’lerin, nehir yatağının ve nehir suyunun daha sağlıklı kalmasını sağladığından, düzenli su akışının ekosisteme olan yararından, neredeyse bedavaya temiz enerji kaynağı olmasından bile bahsedebilirdik… “Nakte” dayalı baştan savmacı tutumumuz ve çıkarımız için her türlü palavrayı sıkabilecek bir karakterimiz olmasaydı…
***
Anlayacağınız; bizdeki HES gerçeği, her nedense teori ile uyuşmuyor. Her ne kadar %50’miz meseleye hâlâ “Ülkenin enerji gereksinimini karşılamak için yapılması zorunlu tesis” gözü ile baksa da, işin içine “suyun kamuya ait” olduğu bilindiği halde “toplumsal onay alınmadan yapılan özelleştirmeler”, yanlış nehirler, yandaş firmalar, her kademeden taşeronlar, banka kredileri, üretilen enerjiyi alma garantisi veren bir iktidar, dere yatağına akıtılması zorunlu olan ve sadece %10’luk can suyu miktarı ile 2 saate kuruyan nehirler, derenin kalan %90’lık suyunun nakte nasıl çevrileceği meseleleri girince, HES’lerin zaten şartlı ve sınırlı olan yararı da ortadan kalkıyor. İktidar, HES’lerin ekonomik yararlarını öylesine abartmıştır ki; bankalardan kredi almayı garantileyen her yandaş, harita üzerinde bir dereyi sahiplendi bile.
***
Dün olduğu gibi ormanlar bu gün de, taş, çakıl, mermer, maden, kereste çıkarmak için katledilirken, hiç olmazsa ağaçların ayakta kalmasını sağlayan üstelik “kamuya ait” dereleri vardı. Oysa özensiz yer seçimi yüzünden, artık o dereler “şişe suyu” olarak marketlerde satılırken, ormanlarımız ve derelere dayalı ekonomileri olan köyler yani, o suyun gerçek sahipleri yavaş yavaş kuruyacaklar… Bu, her şeyden önce insanların yaşam haklarını elinden almak değil midir? Bu güne kadar Anadolu insanının ekosisteme verdiği zarardan pek çok ders çıkarmamız gerekirken, düne kadar su dolu göllerimiz, şehirlerimizin içinden akan çaylar, arıklar henüz belleklerimizdeyken, bu nasıl bir çapulculuk, bu nasıl bir soygundur… Eğer sebep gerçekten temiz enerji elde etmek ise nükleer santrallere neden gereksinim duyulmaktadır? Kaldı ki, enerji üretimi ve kullanımının özelleştirilmesi ve “su kullanım hakkı anlaşmaları” hukuken tartışılmaktadır. Ne var ki iktidar “memleketi çölleştirirse, altından petrol çıkacağına” inanıyor gibi davranmaktadır.